3 manieren om je te verlossen van mentale onrust en stress

Waarom lijden we? En waarom voelt een situatie soms zwaarder dan ze eigenlijk is?

In deze blog ontdek je het verschil tussen primaire pijn en mentaal lijden (de extra lagen die we toevoegen met gedachten).

Je leert ook 3 manieren om jouw lijden te verlichten: cognitief omdenken, transcendentie en zelfonderzoek.

Verschillende lagen van lijden

Wanneer we lijden, ervaren we dat bijna altijd op verschillende niveaus, ofwel lagen van lijden. Ik leg het uit aan de hand van 2 voorbeelden.

Voorbeeld 1: Fysieke pijn

Wanneer ik met een hamer op mijn duim sla, is de primaire laag die van pijn aan mijn duim. Dit lijden is werkelijk en doet pijn. Echter, je kan daar vele extra lagen van 'lijden' bovenop leggen door gedachten als:

• Wat een ben ik toch een sukkel!

• Kan ik nu nooit eens iets goed doen?

• Wat denken mensen nu van mij?

• Oei, nu ga ik een hele tijd niet meer kunnen werken, en ik ben al zo vaak afwezig geweest. Wat gaat mijn baas nu van mij vinden?

En zo lijden we aan de verhalen die in ons hoofd ontstaan, bovenop het primaire lijden van een duim die pijn doet.

Voorbeeld 2: stress op het werk

Je leidinggevende vraagt om tegen morgenmiddag een rapport in te dienen, maar je weet dat dit niet zal lukken, omdat je nog niet alle data hebt ontvangen.

De primaire laag van lijden is dat je een taak niet kan volbrengen zoals gevraagd. We gooien daar echter vaak extra lagen bovenop, door te piekeren:

• Als ik zeg dat het niet zal lukken, zal mijn baas teleurgesteld zijn in mij. Misschien loop ik wel een promotie mis! Of erger, misschien verlies ik wel mijn baan. En dan kom ik in financiële problemen.

• Nu moet ik mijn collega's lastigvallen om de data vanavond nog te sturen. Ik wil helemaal niet zo'n lastige collega zijn!

• Nu moet ik vanavond doorwerken en plannen afzeggen met een vriendin. En ik zeg al zo vaak af! Ze gaat nu echt vinden dat ze niet op mij kan rekenen. Zal ze me in de toekomst nog wel meevragen?

Je kan nog eindeloos voorbeelden verzinnen, die vaak steeds verder de verdoemenis in gaan. Met steeds weer een nieuwe laag van lijden.

Hoe verlos je jezelf hiervan?

Alles begint bij bewustwording: welk lijden is er werkelijk (primair) en welke lagen leg ik er bovenop?

Wanneer je bewust wordt van de extra lagen, zijn er verschillende manieren om daarmee om te gaan. Ik sta hier stil bij cognitief omdenken, transcendentie of onderzoeken wat er onder de lagen zit.

Cognitief omdenken

Dit is de meest toegepaste methode in de westerse, rationele wereld. Je wordt bewust van de werkelijke situatie en stelt je gedachten erover in vraag:

• Klopt deze gedachte? Welk bewijs zie ik dat de gedachte waar is, en welk bewijs dat ze niet waar is?

• Welke helpende gedachte kan ik formuleren die me beter dient?

• Welke kans ontstaat er in deze situatie, in plaats van welk probleem?

Dit helpt je op korte termijn om jouw reactie op een situatie om te buigen en niet ten onder te gaan aan je toegevoegde lagen van lijden.

Transcendentie

Met transcendentie bedoelen we 'overstijgen'. Je overstijgt je gedachten, door jouw ervaring van 'ik' los te koppelen van de 'ik' uit je gedachten.

Dit lijkt misschien wat abstract, maar probeer het eens door jezelf vragen te stellen als:

• Heb ik deze gedachte of ben ik die?

• Wie of wat heeft deze gedachte dan?

• Wie ben ik als ik die gedachte niet heb? Ben ik dan een andere gedachte?

• Gedachten komen en gaan, maar wie of wat is het dat altijd blijft?

• Ga eens met je aandacht naar de ruimte tussen twee gedachten. Wat ervaar je hier?

• Wie of wat heeft deze ervaring?

Wat ervaar je als je jezelf deze vragen stelt? En hoe beïnvloedt dat de extra lagen van lijden?

Ook deze methode helpt om op korte termijn los te komen van de extra lagen van lijden, en soms zelfs van de primaire laag.

Onderzoeken wat er onder de lagen zit

Wanneer je merkt dat bepaalde gedachtepatronen geregeld terugkeren en voor onrust zorgen ('lijden'), is het zinvol om te onderzoeken wat eronder schuilt.

Dit doe je aanvankelijk best onder begeleiding, door iemand waar jij je goed bij voelt. Ik doe dit op een zeer ervaringsgerichte manier (zie blog Wetenschappelijk onderbouwde coaching met oosterse wijsheid).

Ook zorg ik ervoor dat je er zelfredzaam in wordt, zodat je in de toekomst zelfstandig aan zelfonderzoek kan doen. Het leven zal je namelijk blijven uitdagen en je staat meer gegrond en met vertrouwen in het leven wanneer je weet dat je jezelf hierin kan helpen en dragen.

welke methode werkt het best?

Wanneer je midden in een argument op je werk zit, is het niet mogelijk om je op dat moment af te zonderen om even aan zelfonderzoek te gaan doen. Op die momenten zijn cognitief omdenken en transcendentie meer behulpzaam, zodat je met een helder hoofd in de situatie kan blijven.

Wanneer je merkt dat de situatie nadien blijft 'sudderen', dat het voor mentale onrust blijft zorgen, is het aangewezen om op een rustig moment er even in je hoofd naar terug te gaan en te onderzoeken wat eronder zit.

Merk je er echter nadien niets meer van en lijkt de situatie vergeten, laat dat dan zo. Als je er geen last van hebt, is er niets om te onderzoeken. Als je dan denkt dat je er toch per se nog naar terug moet in je hoofd om het te onderzoeken, ben jezelf aan het problematiseren. En dat is nu net niet de bedoeling.

Het is essentieel om te oefenen op transcendentie én onderzoeken van onderliggende lagen (cognitief omdenken laat ik achterwege, want dat heeft slechts tijdelijk een effect).

Mensen die enkel transcendentie beoefenen, bijvoorbeeld door veelvuldige meditatie, ervaren vaak dat ze getriggerd blijven en niet weten hoe dat komt. Mensen die enkel aan onderzoek doen van onderliggende lagen (via psychologie), ervaren dat ze minder getriggerd worden maar toch blijven piekeren en zich in de ratrace verliezen.

Door beoefening van transcendentie én onderzoek van onderliggende lagen ervaar je minder triggers en lost de 'druk-druk-druk' vanzelf op.

Wil je hiermee oefenen?

Wil je leren hoe je minder meegesleurd wordt door gedachten, meer aanwezig blijft bij moeilijke momenten en oude patronen doorbreekt?

Dan is mijn audioreis In 6 stappen naar eigen-wijsheid een zachte ingang. Je kan dit verdiepen met een aanvullend coachingsgesprek, of starten met een vrijblijvend kennismakingsgesprek.